شرح : مؤلف پس از بيان نيكو بودن تكليف ، به ذكر امورى كه نيكو بودن تكليف مشروط و متوقف بر آن‌هاست ، مبادرت ورزيد . [ در اين قسمت ] مؤلف امورى را ياد كرد كه در صورت نبودن آن‌ها تكليف نيكو نيست . برخى از اين امور مربوط به خود تكليف و برخى مربوط به متعلّق تكليف - يعنى فعل ، تكليف‌كننده [ - مكلّف ] و تكليف‌شونده [ - مكلّف ] - مىباشد . آنچه مربوط به تكليف مىباشد ، دو امر است : نخست : آن‌كه در تكليف مفسده [ و ضرر و زيانى ] نباشد ، يعنى به سبب آن تكليف به خود مكلّف در فعل ديگرى ، كه خود آن فعل مورد تكليف مىباشد ، يا به مكلف ديگرى زيانى نرسد . [ اوّلى مانند امر به روزه نسبت به شخص بيمار . اين تكليف براى سلامت بيمار زيانبار است ، درحالىكه يكى از وظايف شخص حفظ و تأمين سلامت خود است . و دومى مانند امر به وضو گرفتن از آبى كه مملوك ديگرى است بدون كسب رضايت او . ] دوم : آن‌كه تكليف سابق بر فعل باشد به اندازه‌اى كه مكلّف بتواند در آن فاصلهء زمانى آن را دريافت كند و آن‌گاه فعل را در وقتى كه انجام دادن فعل در آن واجب است ، واقع سازد . [ بنابراين ، مكلّف نبايد شخص را به انجام دادن كار در زمان سابق بر زمان خطاب يا مقارن با زمان خطاب تكليف كند ، چون انجام آن كار براى وى مقدور نخواهد بود . بلكه بايد تكليف به انجام كارى در زمان آينده تعلق بگيرد ، آن هم با فاصله‌اى كه مكلف بتواند در آن فاصله مقدمات مورد نياز براى آن كار را فراهم سازد . ] آنچه مربوط به فعل [ - مكلّف به ] مىباشد ، دو امر است : نخست : امكان وجود [ و تحقق ] آن . [ يعنى فعل به گونه‌اى باشد كه براى مكلّف انجام دادن آن ممكن باشد ، نه محال و ممتنع . بايد توجه داشت كه امكان وجود فعل براى مكلّف مطرح است ، نه امكان وجود فعل فى نفسه . چه بسا فعلى فى نفسه